به‌ عادت يك عمر كه هر چيز خوبی را با هم در ميان می‌گذاشتيم. يادت هست كه در آن دوران طولانی كشف و اعجاب، هر چيز قشنگی را كه می‌ديديم به عشق آن بود كه با ديگری، تو با من و من با تو، در ميان بگذاريم؛ از رويش شكوفه‌ها تا كشف چشم‌های درشت خندان؟
در عاشقانه‌های برف به اسم كوچك، مجالی يافتم تا از همه‌ی آن‌چه دوست داشتيم بگويم. از «بازگشت يكه ‌سوار» از «بلوار دل‌های شكسته» از حميد «هامون» از عادل ‌مشرقی «سالاد فصل» از چهارشنبه‌شب‌ها: «خانه‌ی سبز» از «وقت خوب مصائب» از «هزار اقاقيا در چشمان تو هيچ بود» از «يوزپلنگانی كه با من دويده‌اند» از «دايره‌ی مينا» از «درخت گلابی» از «دختردايی گم شده» از «هيوا» از «مزرعه‌ی پدری» از «پستچی جای نامه تنهايی آورد» از «ماهی‌ها عاشق می‌شوند» از «معشوق‌های بدون چای» از «شرق بنفشه» از «خانه‌ی ادريسی‌ها» از «هنگام كوچ من» از «گل‌ها همه آفتابگردانند» از «كودكی نيمه‌تمام» از «شب يلدا» از «اتوبوس شب» از «بار ديگر شهری كه دوست می‌داشتم» از «يك عاشقانه‌ی آرام» از «شما كه غريبه نيستيد».
ببخش! می‌دانم بسيار چيزها كه دوست داشتيم از ياد برده‌ام.
«تو» بلدی ببخشی. نه؟

اتود سوم:

اتود چهارم:

● طرح جلد کتاب‌هایم را امیر پیروی می‌زند. به‌نظرم امیر از بهترین گرافیست‌های ایرانی است که شایستگی‌هایش -مثل بسیاری آدم‌های بااستعداد دیگر- هنوز دیده نشده. امیر بی‌هیچ چشم‌داشتی برای کتاب دوم، چند اتود زیبا زد که آخری جلد «عاشقانه‌های برف به اسم کوچک» شد.
امیر جان سپاس!

طرح نهائی روی جلد:

پی‌نوشت اوّل: پس از سال‌ها (!) هرچند کوتاه، فرصتی دست داد تا سروسامانی به «چای تلخ» و پیوندهایش بدهم. از دوستانی که محبت داشته به این صفحه لینک داده‌اند می‌خواهم اگر سهواً نام‌شان در فهرست افزوده نشده یادآوری کنند.
و...
پی‌نوشت دوم: علاقه‌مند بودم کتاب‌ها را -تا حدّ توان- به دست دوستان و صاحب‌نظران عزیز برسانم. امّا خدا اموات محترم اداره‌ی پست را بیامرزد که به تلافیِ این‌که کتاب‌ها را با پست پیشتاز نفرستادم، نامردی نکرد و به مقصد نرساندشان! پس به‌جای جناب پست (!) از تمام دوستانی که قول ارسال کتاب به‌شان داده بودم، عذر می‌خواهم.

دكتر داود بیات
(شاعر)
مجموعه‌‌ی شعر:
تقویم‌های تشنه

معرفی مجموعه‌‌شعر ديگر هم‌بازی‌ات نمی‌شوم

سروده: پژمان الماسی‌نیا
انتشار: پاییز 86
تیراژ:  1000 جلد، چاپ اوّل
قیمت: 950 تومان
نشر: انتشارات گلدسته

این مجموعه در 60 صفحه ارائه شده و 56 شعر را دربرمی‌گیرد. برای صفحات این مجموعه که به صورت کتاب جیبی (تقریباً 14 در 14 سانتیمتر) چاپ شده، شماره‌گذاری انجام نشده و فهرستی هم برای اشعار ارائه نشده است و پایان اشعار را با اشاره به سال سرودن‌شان می‌شود فهمید. به عبارتی از همین ابتدا شاعر درنگ و پرسش خواننده را می‌خواهد که با نگاه تیزبینانه به خواندن این اثر مشغول شود، اثری که نخستین مجموعه‌ی شاعر بوده و تقدیم به احمدرضا احمدی شاعر بزرگ معاصر شده است.

اشعار این مجموعه به صورت شعر کوتاه است و ندرتاً از این حدود تجاوز می‌کند:

گم می شوم

در گرگ و میش چشم‌هایت

(پاییز1384)

*

- چیزی یادم نمانده!
                               «تو»
                               حواسم را
                                             پرت کرده‌ای

(پاییز1385)

اشعار مجموعه‌‌ی «ديگر هم‌بازی‌ات نمی‌شوم» مثل دو مثال فوق با همین صمیمیت و زلالی ارائه شده‌ و به گونه‌ای با وقایع و اشیاء پیرامون عجین‌اند که به راحتی شاید اکثر ما از کنارشان بی‌تفاوت می‌گذریم:

گوشی تلفن را می‌گذاری...

بی‌آن‌که بدانی
                    شاید
این آخرین کلمات من باشد

(زمستان1384)

پرهیز از لفاظی و زبان‌بازی و نشانه رفتن اصل مطلب مورد نظر، زبان را به نثر خیلی نزدیک کرده است. این قرابت، زمانی تشدید می‌شود که بیان‌های شاعرانه گویی مزاحم عرضه‌ی حس و حالی بوده که شاعر قصد ارائه‌ی آن را داشته است. اما با توجّه به این که شاعر نقش کلمات و فرم و بیان شاعرانه را به خوبی می‌شناسد (و در مواقع لزوم هم آن را نشان می‌دهد) این هم از نکات دیگر این مجموعه است که درنگ و تأمل خواننده را برمی‌انگیزد.

یک ‌ریل بی‌انتها

من
و
تو
و
دانه‌های ریز برف

دوستت‌ دارم را
فریاد می‌زنم

بلندبلند می‌خندی
دستم را می‌گیری
گرم می‌شویم
راه می‌افتیم

من
و
تو
و
دانه‌های ریز برف...

(پاییز1384)

ریل متشکل از من و تو  و حرف ربط  "و"  تیرک‌های عرضی و دانه‌های ریز برف هم فضای گذر این ریل گرم می‌شویم هم روشن شدن قطار و… فرمی است که با تمام اجزای این شعر مرتبط شده و عمق دیگری را به آن داده است. به‌کارگیری تشبیه بدون ادات تشبیه با کم‌ترین کلمات و نقش استعاری بخشیدن به دانه‌های برف (گذر زمان و پیری و ...) با چنان وضوحی در این شعر خودنمایی می‌کند که نمی‌شود توانایی‌های شاعر را ندیده گرفت.

محتوای اثر با بیانی عاشقانه و عاری از شعار، نه در پی طرح نو انداختن است و نه آسمان و ریسمان کردن نه به آلام و الم‌های دندانگیر اجتماعی می‌پردازد و نه سیاسی‌کاری‌ها. بیانی تغزلی همه‌ی اشعار سپید این مجموعه را دربرمی‌گیرد که همراه شاعر به راه افتاده و همه‌ی موارد زندگی جاری را جدی می‌گیرد. شاید بعضی از اشعار با صراحت تمام به نثر پهلو می‌زنند امّا وقتی همه را در یک مجموعه در کنار هم بچینیم نگاهی شاعرانه در آن موج می‌زند که رنگ و بویی دیگر از زبان را رقم می‌زند.

عدم جهت‌گیری‌های سیاسی بارز، بیان بی‌تکلف، پرهیز از موسیقی لفظی بارز و… شاید نشانه‌ی تأثیر و تمایل شاعر به شیوه‌ی سرایش موج نو باشد. این ایده با تقدیم  کل مجموعه به احمدرضا احمدی (و شعری هم به‌یاد بیژن جلالی) بیشتر تقویت می‌شود. امّا مقایسه‌ی اشعار این مجموعه با شعرای موج نو و حجم و… تمایز آشکاری را مشخص می‌کند که الماسی‌نیا به خوبی این گرایش را درک کرده و با زبان و بیان خاص خودش آن را درونی کرده است و به عبارتی خودش را بارز کرده نه تأثیرپذیری صرف را. در هر شعر این مجموعه ، محتوا در کل شعر نمودی بارز دارد و چیدمان اشعار بدون فهرست و بدون شماره‌گذاری صفحه و بدون نام به عبارتی بیان این است که اشعار این مجموعه همان زندگی به هم پیوسته است که فارغ از نام و عدد تداوم داشته و دارد. با این دید، اشعار در کلیت کم‌کم نقشی استعاری پیدا می‌کنند و از نثر فاصله می‌گیرند.

فاصله‌ای که بیان‌های فاضلانه در طول تاریخ ادبی به شعر و مخاطب القا کرده موجب شده است که ظرفیت‌های شعر فارسی در جذب مخاطب کم بشود ولی حرکت شاعر در این اثر شاید به نوعی هم بیانگر حرکتی باشد که سیدعلی صالحی شاعر بزرگ معاصر آغاز کرد. حرکتی که شعر گفتگو و شعری فارغ از تفضلات شاعرانه را رقم زد.

به هر حال شعر الماسی‌نیا نه مانند سیدعلی صالحی است و نه احمدرضا احمدی بلکه تلاشی صادقانه است که روح شعر را در جان شیدائی‌اش به خوبی درک کرده و ارائه می‌دهد.

چهارشنبه11آذر1388

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://davoodb.blogfa.com/post-58.aspx

دكتر داود بیات
(شاعر)
مجموعه‌‌ی شعر:
تقویم‌های تشنه

معرفی مجموعه‌‌شعر عاشقانه‌های برف به اسم كوچك

سروده: پژمان الماسی‌نیا
انتشار: زمستان 87
تیراژ:  1000 جلد، چاپ اوّل
قیمت: 1500 تومان
نشر: انتشارات گلدسته

برخلاف مجموعه‌ی قبلی (ديگر هم‌بازی‌ات نمی‌شوم) این مجموعه در قطعی بزرگ‌تر (قطع رقعی) و واجد فهرست و نام اشعار و شماره‌گذاری صفحات می‌باشد و دومین اثر شاعر است که تقدیم به والدین شاعر و سپس لیست بلندی از شعرا و هنرمندان مانند احمدرضا احمدی، بیژن نجدی، خسرو شکیبایی، قیصر امین‌پور، رسول ملاقلی‌پور و... شده است. این مجموعه‌ی 71 صفحه‌ای 60 شعر را دربرگرفته که بیشتر اشعار این مجموعه برخلاف مجموعه‌ی اول،  بلند بوده و اشعار کوتاه درصد کمتری را به خود اختصاص داده است.

هسته‌ی اصلی شکل‌گیری اشعار، جریانات و حوادث روزمره است مانند: عکس گرفتن، خرید گل، ایستگاه قطار، مراسم تدفین و... حوادثی که شاعر با بیان آن‌ها برجستگی ابتدایی را شروع کرده و با به‌کار بستن شیوه‌های بیانی و زبانی نزدیک به مکالمه و پرهیز از مغلق‌گویی، صمیمیت و زلالی خاصی به آن‌ها می‌بخشد. در مواردی که این روال به اطناب دامن می‌زند اشعار آسیب‌پذیر می‌شوند که بیشتر در اشعار بلند بروز می‌کند مانند: «چند اپیزود برای بیمارستان»، «پیتزا پنتری» و «اپیزودهای تنهایی». برعکس در اشعاری که ایجاز و فرم و محتوا حضور پررنگ و چشمگیر دارند گیرایی و زیبایی اشعار هم چشم‌گیرتر و بارزتر می‌شود مانند: «خاموشی رؤیا»، «صنوبر و زیتون»، «شاخه‌های بیدمشک»، «ورطه»، «روزهای پردیس» و بسیاری از اشعار دیگر این مجموعه.

در این مجموعه شاعر به دنبال چیستی و چرایی جهان نیست و بلندگوی فلسفه‌ای خاص یا ایسم و مکتبی نیست. در کنار همه‌ی مردم می‌چرخد و با نگاه روشن و حساسی زندگی را با رنگی و درنگی تازه‌تر به چتر و چنبره‌ی کلمات می‌آورد. بیان تغزلی بیان بارزی است که حتی در خطاب به متوفی در ختم به کار می‌رود و غیر مسقیم بیان می‌کند که شاعر عاشقانه زندگی را دوست داشته و تمامی دوست‌داشتن‌هایش را قلمی کرده است.

این مجموعه هم از نظر ساختار متشکل اشعار و محتوا به نوعی تداوم مجموعه‌ی قبلی است که با توجه به شرایط اشعار گاهی بلندتر از اشعار مجموعه‌ی اول شده‌اند. اشعاری که هیجان‌های زودگذر ایجاد نمی‌کنند اما با طمأنینه و آرامش، درد شاعر را در جان خواننده رسوب می‌دهند:

روزهای نديدنت
همه جمعه بود

حالا چه دير است
گفتن ِ
«کاش!
هفته‌ی ما جمعه نداشت...»

(روزهای‌پرديس/تابستان‌84و‌86)

همیشه چراهای زیادی برای خواننده مطرح است که به دنبال خواندن اثری، خواسته و ناخواسته پرسش آن‌ها را می‌طلبد. موفّقیّت یک اثر در پاسخ‌گویی به این چراهاست و اگر همه‌ی موفقیت را رقم نزند سهم چشم‌گیری را تشکیل می‌دهد. خواننده‌ی امروز شعر خواننده‌ای کم‌توقع نیست چرا که در عصر ارتباطات همه‌ی ایسم‌ها و گرایش‌ها به راحتی نمود دارند و تأثیر و تأثر خودشان را بر خواننده می‌گذارند. به عبارتی ذهن خوانندگان شعر، تشنه‌ای است که آب زلال می‌خواهد آن هم در دنیایی که انواع رنگ‌ها و مزاج‌ها حضوری غیر قابل انکار دارند. بیانی زلال و صمیمی مثل اشعار الماسی‌نیا در این گیرودار، فرصت مغتنمی است برای این عطشناکی امّا پاسخ به چراها عمری تلاش و سخت‌کوشی می‌طلبد. امید که شاهد درخشش‌های روزافزون این الماسی‌نیا باشیم و مجموعه‌های غنی‌تر و زیباتری از او بخوانیم.

چهارشنبه11آذر1388

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://davoodb.blogfa.com/post-58.aspx

سیّد مصطفی رضیئی
(نویسنده، مترجم و منتقد)

مروری بر شعرهای پژمان الماسی‌نیا

عاشقانه‌های برف به اسم کوچک. پژمان الماسی‌نیا. چاپ اوّل: زمستان 1387. انتشارات گلدسته. 1000 نسخه. 72 صفحه. 1500 تومان.

شاید سال‌ها پیش، وقتی احمدرضا احمدی مصرانه به نوشتن و چاپ دفترهای شعرش مشغول بود، کسی پیش‌بینی نمی‌کرد که این زبان ساده و معمولی که واژه‌های آشنا را در روشی خیال‌انگیز کنار هم می‌چیند، روزی به یکی از قلّه‌های ادبیات ایران تبدیل شود و این را هم پیش‌بینی نمی‌کردند که بعد از احمدرضا احمدی شاعرانی باشند که بخواهند راه وی را ادامه دهند، حالا، درست در همان روزهایی که نشر چشمه با افتخار مجموعه‌ی سه جلدی اشعار احمدی را به بازار فرستاد، اصفهان شاهد انتشار دومین دفتر شعر پژمان الماسی‌نیا بود، شاعری جوان که شعر سپید را به سبک احمدی کار می‌کند و هر دو کتاب‌اش نام احمدی را در تقدیم‌نامه‌هایشان دارد.

الماسی‌نیا یک مقلد نیست، کسی است که این سبک شعر را دوست دارد و سعی می‌کند در کارش پیشرفت کند. پاییز 1386 وقتی دفتر شعر کوتاه «دیگر هم بازی‌ات نمی‌شوم» را منتشر کرد، شامل بر شعرهای سپید خیلی کوتاه که در آن بازیگوش و کنجکاو در باغچه‌ی کوچک رؤیاهایش قدم می‌زد، اوّلین نشانه‌های رودررویی با زندگی بی‌رحم را از خود نشان می‌داد و هنوز شاعری بود که تجربه می‌کرد. خطوط ساده می‌نوشت، بعضی جاها قدرت روح خودش را عیان می‌ساخت:

یک ‌ریل بی‌انتها

من
و
تو
و
دانه‌های ریز برف

دوستت‌ دارم را
فریاد می‌زنم

بلندبلند می‌خندی
دستم را می‌گیری
گرم می‌شویم
راه می‌افتیم

من
و
تو
و
دانه‌های ریز برف...

(پاییز1384)

*

باران بگيرد يا...
تو بيايی يا...

جايت در قلبم
هميشه محفوظ است

(زمستان1384)

امّا در بیشتر شعرهایش یک پسربچّه‌ی صاف و ساده بود که سعی می‌کرد زندگی کند و عاشق باشد و شکست خورده بود و انتظار می‌کشید، دنیا را در شکل‌های تازه می‌دید، همان‌طور که در پشت جلد همین کتاب نوشته بود:

از برابرم می‌گذرند...
اتوبوس‌های خالی از تو

(بهار1385)

دومین دفتر الماسی‌نیا نشان می‌دهد که در طول گذر زمان کار کرده است و به صرف تکرار خودش مشغول نبوده است. شعرها بلند‌تر شده‌اند، خیال‌پردازی‌ها وسعت یافته‌اند، تصویرهای شعری تکراری نیستند، فضاها و مکان‌ها تنوع یافته‌اند. اما هنوز شعرهای او رنجی را می‌برند که احمدی هم در شعرهایش دارد، وحشتناک شخصی هستند. دنیایی را نقش می‌زنند که پر است از نشانه‌ها و حرف‌هایی دلی که ما چندان آشنایی با آن نداریم. صرفاً از بودن از کنارش و گوش سپردن به حرف‌هایش لذّت می‌بریم. الماسی‌نیا رنج می‌کشد و رنج‌هایش را بر قلم می‌آورد و ما زیبایی و سپیدی را می‌بینم و می‌خوانیم و حسی آرام درون‌مان جاری می‌شود. هم شاعر و هم خواننده راضی از نشست دفتر «عاشقانه‌های...» بلند می‌شوند، اما هر کدام مرزهای بسته‌ی خودشان را هنوز دارند. این‌ها به سبک شعرهای فروغ نیستند که چون هجومی بر روح خواننده فریاد کشد. هم‌چون سبک شعرهای سهراب از جهان‌هایی دیگر ولی ملموس سخن نمی‌گوید. همچون شاملو مرزهای زندگی‌اش را تا نفس‌های تو پیش نمی‌آورد. خودش می‌ماند و فقط می‌گذارد از دور به تماشایش بایستی:

از بعدازظهر يك‌شنبه ديگر بهانه‌ای ندارم براي لحظه‌شماری
برای ساعت چهار كه از خانه بيرون بيايم
برای گرمای ساعت پنج كه از پله‌ها پايين بيايی

از بعدازظهر يك‌شنبه اگر از روي پل
از نزديك دو بيد مجنونت عبور كنم،
غمگين‌ترين آوازهای جهان را از قورباغه‌های چاله‌هاي كم‌عمق رود بی‌آب
خواهم شنيد

از بعدازظهر يك‌شنبه
تا هزار سال بعد كه برگردی،
گاهی ياد من باش
ساعت پنج.

(بدون‌خداحافظی/تابستان‌87/صفحه‌ی32کتاب.)

شخصاً منتظر هستم تا الماسی‌نیا دفتر جدید شعرهایش را منتشر کند، امیدوارم پیشرفتی که در فاصله‌ی دو دفتر اوّل شاهد بودم را یک بار دیگر شاهد باشم و امیدوارم شعرهای او کم‌کم دیگر صرف تمرین‌هایی زیبا در نگارش نباشند و به قوام و استواری سبک خود او رسیده باشند و دیگر نتوان شعرهای او را به نام احمدی خواند، که ساده گفت یک شاعر خوب دیگر در کشور داریم، جوان و امیدوار.

آبان1388

پی‌نوشت: یکی از چیزهایی که دلم سوخت، وقتی اعتماد ملی توقیف شد، چاپ نشدن متن مرورم بر شعرهای پژمان الماسی‌نیا بود. پژمان لطف کرده بود کتاب‌هایش را از اصفهان برایم فرستاده بود، همان موقع خواندم و این متن را بر روی دفترهای شعرش نوشتم. ولی حیف شد، روزنامه توقیف شد و متن مانند. می‌بخشید آقای الماسی‌نیا، واقعاً تقصیر من نبود.

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://soodaroo.blogfa.com/post-105.aspx

تو می‌روی
جايی دور...
خيلی دور از من

بدون عكس يادگاری

پاييز1385
(از كتاب «ديگر هم‌بازی‌ات نمی‌شوم» / چاپ پاييز 1386)

---------------------------------------------
*تابلوی ‌خوشنويسی / اثر حامد محمّديان / تير 1388*

مشكل ما مميزي نيست

ترديد نكنيد اگر زماني‌ احساس كنم با قالب‌هاي‌ كلاسيك «بهتر» مي‌توانم حرف بزنم، خواهم نوشت. / چه بخواهيم چه نخواهيم ادبيّات و شعر كه مدّ نظر ماست در هر شرايطي‌ مثل سيلاب بالاخره مسير خود را باز مي‌كند.

سرودن شعر كوتاه سبكي است كه اين روزها در بازار كتاب طالبان زيادي پيدا كرده و براي شاعران جوان و تازه‌كار موقعيّتي است تا با كمترين كلمات و بي‌نياز به قواعد خشك شعري به سرودن و بيان احساسات خود بپردازند. پژمان الماسي‌نيا شاعر جواني است كه 2 كتاب تا كنون به بازار ارائه كرده و با وجود پخش جزئي كتاب‌ها با استقبال خوبي روبه‌رو شده است.

-علاقه به نوشتن شعر از چه زماني در شما آغاز شد؟
علاقه‌ام به شعر و شعر معاصر به اواسط دهه‌ي هفتاد و شنيدن اجراي‌ بي‌نظير خسرو شكيبايي‌ از «صداي‌ پاي‌ آب» سهراب سپهري‌ برمي‌گردد. در 1383 به‌طور جدّي‌ «نوشتن» را انتخاب كردم يا درست‌تر اين‌كه نوشتن مرا برگزيد. پيش از هشتادوسه هرچه نوشتم، نگه نداشتم تا سه سال بعد در بيست‌وسه‌ سالگي‌ بي‌هيچ حمايت مادّي‌ و معنوي‌، جرأت انتشار نخستين كتابم را پيدا كردم.

-بعضي‌ شعرهاي‌ شما به‌خصوص در كتاب اوّل «كوتاه» هستند، اين كوتاه ‌نوشتن‌ دليل خاصّي‌ دارد؟
شعر كوتاه يا بلند نوشتن، به خودي‌ خود فضيلت يا عيب نيست. موضوعي‌ كه شاعر را به نوشتن وا مي‌دارد تعيين كننده‌ي كوتاهي‌ يا بلندي‌ شعر است. وقتي‌ شما مي‌توانيد منظور خود را به‌وضوح در سه يا چهار سطر برسانيد چه لزومي‌ دارد آن را تا بيست سطر كش دهيد؟! با همين تعريف، در كتاب دوم بيشتر شعرها بلند هستند چرا كه موضوع اجازه مي‌داده و «حرف» براي‌ گفتن وجود داشته است. جالب است بدانيد چهارمين كتاب كه هنوز به دست ناشر نسپرده‌ام يك‌سره دربرگيرنده‌ي شعرهاي‌ بلند است، حتّي‌ شعرهاي‌ چهار و پنج صفحه‌اي‌.

-به سبک کلاسيک براي سرودن شعر علاقه داريد؟
مگر مي‌شود در حريم شعر زندگي‌ كرد و در هواي‌ باغ‌هاي‌ شهدآلود غزل نفس نكشيد؟ مگر مي‌توان از عطر و بوي‌ بيشه‌هاي‌ پر دار و درخت رباعي‌ گريخت؟ گاهي‌ خواندن غزلي‌ زيبا يا شنيدن يك رباعي‌ دلنشين چنان شوق‌انگيز است كه آرزوي‌ نوشتن شعري‌ در حدّ و اندازه‌ي‌ آن را در دل بيدار مي‌كند.

-اگر نه چرا؟
ترديد نكنيد اگر زماني‌ احساس كنم با قالب‌هاي‌ كلاسيك «بهتر» مي‌توانم حرف بزنم، خواهم نوشت. بد نيست اشاره كنم اوّلين شعري‌ كه در نوجواني‌ نوشتم غزلي‌ با مضمون عاشورا بود.

-انگيزه‌ي‌ اصلي شما در سرودن شعر چيست و چه موضوعي بيشتر شما را به نوشتن شعر سوق مي‌دهد؟
شعر موهبتي‌ الهي‌ است كه هركس بسته به توانائي‌ و شناخت خويش از عهده‌ي شكرگزاري‌اش برمي‌آيد. اين سپاسگزاري‌ همان «نوشتن» يا سرودن شعر است طوري‌ كه بتوان با ديگران در ميانش گذاشت. شعرها اكثراً به‌صورت يك تصوير مي‌آيند و باقي‌، تلاش من است براي‌ نمايش شفاف آن تصوير يا خواب بر پرده‌اي‌ سفيد.

-در شرايط فعلي که بسياري از هم‌سن‌هاي شما درگير بحران اجتماعي شده‌اند، وظيفه‌ي شما به‌عنوان شاعر جوان چيست؟
بي‌ترديد هر جامعه در هر شرايطي‌ براي‌ اهالي‌ قلم رسالتي‌ قائل است. رسالتي‌ كه خود شاعران و نويسندگان هم به آن واقف‌اند. وقايع اخير اثبات كرد كه جمع كثيري‌ از مردم، پيگير مباحث سياسي‌ اجتماع هستند. حالا اين‌كه «در شرايط فعلي‌ وظيفه‌ي ‌من شاعر جوان چيست؟» را از جنبه‌هاي مختلفي مي‌توان بررسي‌ كرد.

-به‌طور کلّي فکر مي‌کنيد شاعر بايد در شرايط خاص سکوت کند يا با هنر خودش هم‌پاي مردم باشد؟
پاسخ به اين سؤال به‌خاطر نوع شعرهايم كه عاري‌ از مفاهيم سياسي‌ است، عملاً مرا محدود مي‌كند. امّا... چه بخواهيم چه نخواهيم ادبيّات و شعري كه مدّ نظر ماست در هر شرايطي‌ مثل سيلاب بالاخره مسير خود را باز مي‌كند و كاري‌ كه «بايد» را به انجام مي‌رساند. حالا چه بهتر كه اين كار حتّي‌الامكان دور از هيجان زدگي‌ و فراتر از مثلاً يك فيلم مستند يا گزارش خبري‌ و در شأن ادبيّات و شعر انجام بگيرد.

-در چاپ کتاب‌هايتان با مشکل مميّزي درگير شديد؟
متأسفانه بله. امّا مميّزي‌ مشكل نيست. مختصّ ايران هم نيست. سليقه‌اي‌ برخورد كردن داوران با آثار است كه مشكل ساز مي‌شود. صدور مجوز نشر اوّلين كتابم كمي‌ بيشتر از يك هفته طول كشيد و دومي‌ بيش از سه ماه! شما كتاب‌هاي‌ مرا خوانده‌ايد، مطمئنم تعجب كرديد كه چطور چنين نگاهي‌ به شعر هم ممكن است دچار مميّزي‌ شود.

-علت اين مميّزي‌ها چه بود؟ دليل کتبي به شما داده شد؟
خير. علّت صريحي‌ به‌صورت كتبي‌ ارائه نشد. تنها شفاهي‌ به ناشر اعلام شده بود كه لازم است كدام سطرها تعديل شوند.

-چقدر از اشعارتان حذف شد؟
كتاب اوّل كه بي‌كم و كاست منتشر شد امّا كتاب دوم به‌دليل همان رفتارهاي‌ سليقه‌اي‌، از 82 به 72 صفحه تقليل پيدا كرد كه البتّه باعث كاهش هزينه‌هاي‌ چاپ شد!

-معمولاً مردها سخت‌تر احساسات خود را بروز مي‌دهند اين موضوع در اشعار شما کاملاً برعکس است و احساسات عاشقانه‌شما کاملاً ملموس است، در بيان احساسات خود هميشه اين‌قدر راحت هستيد يا اين تأثير شعر است؟
بخشي‌ از اين ويژگي‌، همانطور كه اشاره كرديد به روحيّه‌ شخص برمي‌گردد. بله احساسات و بيان احساسات برايم اهمّيت دارد. بخش ديگر، به ذات شعر بازمي‌گردد. معتقدم شعر، «عرياني‌» در برابر مخاطب است. شاعر اگر صادق هم باشد به دور از هرگونه لفافه، حرفش را با مخاطب آگاه شعر در ميان مي‌گذارد.

-در شعرهاي شما به‌ويژه کتاب دوم، برف سمبل اصلي احساسات شماست، چرا برف که نماد سرماست براي شما سمبل عشق است؟
برف را نماد پاكيزگي‌ مي‌شناسم و عشق و شعر را هم پاكيزه و سفيد مي‌دانم. پس تعجّبي‌ ندارد اگر برخي‌ عاشقانه‌هايم در بستري‌ برف‌پوش اتّفاق افتاده‌اند. زمستان امسال، وقت بارش اوّلين برف، به آسمان نگاه كنيد. يكي‌ از شگفت‌انگيزترين لحظات عمرتان همين لحظه است. خوب به خاطر بسپاريد.

-کار جديد در دست داريد؟
بله دو كتاب آماده‌ي انتشار دارم كه هنوز در مورد نامشان به نتيجه نرسيده‌ام. يكي‌ شامل شعرهاي‌ كوتاه است و ديگري‌ همانطور كه گفتم از شعرهاي‌ بلند تدوين شده است.

-به فکر چاپ آثارتان در تهران هستيد؟
بله چرا كه متأسفانه مشكل اصلي‌ چاپ كتاب يعني‌ مسئله‌ي «پخش» و رساندن كتاب به دست مخاطبانش، در شهرستان نمود بيشتري‌ دارد. تا اين لحظه هر اقدامي‌ براي‌ پخش و معرفي‌ كتاب‌ها صورت گرفته توسط خودم يا دوستان بعضاً ناديده‌ي مهربان بوده است. با اين همه كتاب‌ها هركجا به شكلي‌ مناسب ارائه شدند، پاسخ خود را از مخاطبان گرفتند.

-در ابتداي کتابتان نام‌ شاعران سرشناسي ديده مي‌شود، آثار چه کساني بر شما تأثير بيشتري براي سرودن شعر گذاشته و مي‌گذارد؟
صادقانه و خارج از شعارهاي‌ مرسوم، از تمام شاعران معاصر «چيزي‌» آموخته‌ام. در كتابخانه‌ام تقريباً از بيشتر شاعران گمنام و سرشناس دهه‌ي سي‌ تا همين امروز، مي‌توانيد كتابي‌ پيدا كنيد. امّا به‌دليل روحيّه‌ام هيچ‌وقت مريد و هوادار متعصّب هيچ فرد يا جرياني‌ نبوده‌ام. اگر در كتاب‌ها از كساني‌ اسم برده‌ام صرفاً به‌خاطر علاقه‌ي شخصي‌، حسّي‌ و حظي‌ بوده كه از آثارشان در مقطعي‌ از زندگي‌ برده‌ام چرا كه بعضي‌ از اين افراد يا از دنيا رفته‌اند يا اصلاً از انتشار چنين كتابي‌ بي‌خبرند.

-در شعر شما اصلاً مسائل اجتماعي ديده نمي‌شود به نظر شما بهتر نيست شاعر کمي هم از مشکلات جامعه در شعرهايش بگويد؟
اصولاً از مسائل اجتماعي،‌ آشكارا يا پنهاني‌ «نمي‌توان» تأثير نپذيرفت. توجّه داشته باشيد كه تمام شعرهايم، اين دو كتاب نيست! هردو كتاب منتشر شده، دربردارنده‌ي شعرهايي‌ عاشقانه‌اند و عنوان كتاب دوم هم اصلاً «عاشقانه‌هاي‌ برف به اسم كوچك» است. عمري‌ اگر باشد در كتاب‌هايي‌ كه منتشر خواهند شد مضامين ديگر هم «حضور» دارند.

-کتاب‌هايتان را از چه طريق مي‌توان تهيّه كرد؟
همانطور كه در سؤالات قبلي‌ اشاره كردم كتاب‌ها به‌دليل ضعف ناشر، پخش بسيار محدودي‌ داشته‌اند. براي‌ تهيّه‌ي كتاب‌ها مي‌توان از طريق پايگاه شخصي‌ام به نشاني‌ http://ryra.blogfa.com اقدام كرد.

خبرگزاري كار ايران «ايلنا» / چهارشنبه4شهريورماه1388 / ساعت10:58:56
کد خبر: 73318

نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://ilna.ir/newsText.aspx?ID=73318

الماسي‌نيا در كتاب دوم خود كه در سال گذشته به چاپ رسيد، با شعرهاي بلندتري به بازگو كردن عواطف لطيف خود مي‌پردازد.

شعر كوتاه سبكي از شعر است كه اين روزها در دنياي پرشتاب و ذهن آشفته‌ي مردمان اين سرزمين بيشتر از سبك كلاسيك شعر جاي باز كرده و كتاب‌هايي از اين دست زياد به بازار كتاب عرضه مي‌شود.
به گزارش ايلنا سرودن شعر كوتاه و بيان احساسات در چند سطر و گاهي در چند كلمه، سبكي از شعر نو است كه به تازگي بسيار در كشور ما نمود پيدا كرده و طرفداران زيادي هم دارد. اين‌گونه اشعار به شاعران تازه‌كار و جوان اين فرصت را مي‌دهد كه اگر سرودن شعر به سبك كلاسيك را به هر دليلي نمي‌پسندد، اين‌گونه به راحتي به بيان عقايد و احساسات خود بپردازند.
«از برابرم مي‌گذرند...
اتوبوس‌هاي خالي از تو»
نمونه‌اي است از اشعار «پژمان الماسي‌نيا» شاعر جوان كه تاكنون دو كتاب به بازار ارائه كرده، ولي متأسفانه كتاب‌هايش فقط در سطح شهرستان توزيع شده و به تهران نرسيده است.
به گزارش ايلنا وي در كتاب اول خود «ديگر هم بازي‌ات نمي‌شوم» كه در سال 86 به بازار آمد بيشتر به سرودن اشعار چند كلمه‌اي، كوتاه يا به نوعي طرح پرداخته است. بيشترين تعداد كلمات در سروده‌هاي اين كتاب از 30 كلمه تجاوز نمي‌كند، اما در همين چند خط او به راحتي و با سبكي روان و ساده به بيان احساسات دروني‌اش مي‌پردازد.
الماسي‌نيا در كتاب دوم خود كه در سال گذشته به چاپ رسيد، با شعرهاي بلندتري به بازگو كردن عواطف لطيف خود مي‌پردازد. او در كتاب «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» كه به نوعي برف را سمبل عشق‌هاي خود دانسته با تعدادي شعر كوتاه و گاهي بلند به دنياي كتاب وارد شد.
در اين زمستان كه تو رفته‌اي
اميد ندارم
‌برف، دوباره به خانه‌ام ببارد...
(ص46)
*
چهار بعدازظهر پاره‌اي برف به دستم دادي
گفتي همين‌جا روي نيمكت منتظرم بشين
تا برف آب نشده، برمي‌گردم...
(ص49)
*
برف كه مي‌بارد
تمام دلتنگي‌هاي دنيا
براي من است...
(ص71)
اين دو كتاب توسط انتشارات گلدسته در اصفهان به چاپ رسيده است.

خبرگزاري كار ايران «ايلنا» / سه‌شنبه3شهريورماه1388 / ساعت17:42
کد خبر: 73239

فريده برازجاني
(شاعر)
مجموعه‌هاي شعر:
بافه‌هاي باراني
قناري‌های لال
از شاخه‌هایم بپرس

نگاهي و نظري بر مجموعه‌ي «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» از «پژمان الماسي‌نيا»

کتاب «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» از شاعر جوان «پژمان الماسي‌نيا» است. اين کتاب مزيّن شده به اشعار کوتاه يا هايکوهاي اين جوان هنرمند. با توجّه به اين‌که عصر ما، عصر سرعت و خلاصه‌نگري و خلاصه‌انديشي است و زماني است که اينترنت جاي نامه و پاکت و غيره را گرفته و قلم در نوع خود با فناوري روز پيش مي‌رود، مي‌توان گفت که اين شاعر جوان با توجّه به تمام نکات فوق، هنرش را ارائه داده است.
«پژمان» در اين کتاب گاهي با برف و باران و گاه با درخت و حتّي با زمان به مغازله نشسته است:

اتاقم
اتاقي که ديگر نيامدي

گرم از نفس‌هاي آن روز توست

پاييز1384

و يا:

دم رفتن
آفتاب را هم بردي، انگار...

حالا
همه روزهايم
ابري و باراني‌ست

پاييز1384

البتّه با تمام کوتاه‌سرايي در اين کتاب، باز هم اشعاري را مي‌توان ديد که هنوز هم مي‌شود خلاصه‌تر نوشتشان و واژه‌هايي را کم کرد. مثلاً در همين شعر فوق واژه‌ي «انگار» را اگر برداريم هيچ لطمه‌اي به شعر وارد نمي‌شود. و يا در شعر زير نيز کلماتي اگر حذف شوند، شعر بار معنايي بسيار بهتري مي‌گيرد:

در
خيابان بنفشه‌ي شمالي
خانه داشت

-امّا
لهجه‌اش
عطر کيلومترها جنوب
مي‌داد-

مسافر من...

بهار1385

در شعر فوق، کلمات «بنفشه» و «کيلومترها» اضافه به‌نظر مي‌آيند و حضورشان از سبکبالي شعر مي‌کاهد.
و يا:

چشمان‌ات
قاره‌ي سياه،
آفريقا!

تن‌ات
جنگلي ناشناخته،
زيبا...

زمستان1385

که «آفريقا» در اينجا زائد است، چرا که «قاره‌ي سياه» خود بيانگر «آفريقا» است.
و يا در شعر دوم اين مجموعه، پايان‌بندي شعر با «تا هميشه...» محدود مي‌شود. در حالي که اگر در «...مثل هميشه» شعر تمام شود، تداوم را براي خواننده تداعي‌گري مي‌کند.
«پژمان الماسي‌نيا» در اشعار کوتاه اين کتابش در دايره‌اي به قطر «من» و «تو» گام مي‌زند يعني ماجرا در فاصله‌ي همين دو نقطه اتّفاق مي‌افتد. حسرتي پويا تمام شعرهاي اين مجموعه را در خود غرق کرده و انتظار، يکي از ستون‌هاي بياني اين شاعر جوان است.
استفاده از اشياء و همخون شدن با آن‌ها در اشعار «پژمان» بسيار زيباست. آن‌چنان که در اشعارش همه‌ي اشياء استفاده شده جان دارند و از شعور برخوردارند:

من و تلفن
هر دو خاموشيم

روزهاست
کسي
صدايي از ما
نشنيده است.

زمستان1385

و يا:

تو رفته‌اي...

امّا
گل‌هاي سرخ روسري‌ات
-تازه-
      امروز
           شکوفه داده‌اند.

زمستان1384

در حقيقت «الماسي‌نيا» به هر سويي مي‌نگرد، انگار در زاويه‌ي نگاهش روحي دميده مي‌شود و شعوري آن نقطه را پر مي‌کند:

ايستاده‌ايم
به انتظار عبور تو
در ايستگاه اتوبوس

ما دو تن
من و سايه‌ام

پاييز1383

و يا:

در اين شهر
خياباني هست
که عصرهاي پنج‌شنبه

دلم نمي‌خواهد
به
انتها
برسد

زمستان1384

و يا:

لحظه‌ي رفتن‌ات
زير باران

ابر که
امتداد دارد
تا هميشه...

پاييز1385

شاعر در اين کتاب در عين کوتاه‌سرايي، بازي با کلمات را هم دارد و گاهي بسيار ظريف به طنز هم پهلو مي‌سايد و گاه از ضرب‌المثل‌هاي روزمره نيز بهره مي‌گيرد:

از ميان تمام
بازي‌هاي کودکانه‌مان

تنها
"يادم تو را فراموش"
را

خوب بلد بودي

بهار1385

و يا:

عکس‌هاي روزگار جواني‌ام را
پنهان کرده‌اي
تا
از ياد ببري
که هرگز
از ياد نبردم‌ات...

*
حيف!
نمي‌داني
طرحي دور
از لبخند آن روزهايم
از منحني چهره‌ات
پيداست

زمستان1384
بهار1385

يا:

قطار آن‌قدر دير رسيد
که همه رفتند
حتّا من

خوب که فکر مي‌کنم
انتظار بازآمدن‌ات را
در ايستگاه جا گذاشتم...

پاييز1384

شاعر در پاره‌اي از شعرهاي اين دفتر به خيالي بودن معشوق يا بهتر بگويم به ساختار معشوقي موهوم اشاره دارد:

نمي‌دانم
کي تمام مي‌شود
اين رنج مدام...

تو هم که نيستي،
هيچ‌گاه نبودي

زمستان1385
تابستان1386

آخرين شعر اين دفتر، نشانگر رهايي شاعر از انتظار، خيال و... است:

خاکستر خيال‌ات را
به دست زخمي باد
سپردم

ديروز...

تابستان1384

کتاب «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» حقيقتاً دفتري است که خواننده را به خود مي‌کشاند و جاذبه‌اي در خور تأمل دارد که نشأت گرفته از ديدگاه تصويري و تغزلي «الماسي‌نيا» است. «پژمان» با قلم احساس و با تمام شيفتگي، واژه‌ها را کنار هم گذاشته است. شعرها جوشيدني‌اند و نه ساختني. شايد به‌همين دليل است که گاهي کلماتي اضافه را در اين دفتر زيبا مي‌بينيم و حس هرس کردن را در ما ايجاد مي‌کند. به‌طور کلّي شعرها از خوب شروع مي‌شوند و به عالي خاتمه مي‌يابند و اين براي سراينده‌ي جوان کمي خطرناک است، چون انتظاري که در آينده از اين شاعر مي‌رود، پيشرفت لحظه‌اي است و «پژمان» در دفترهاي بعدي‌اش بايد سنگ تمام بگذارد.
من فکر مي‌کنم اگر با همين شور و شوقي که آغاز کرده است ادامه دهد و از دايره‌ي «من و تو» کمي فاصله بگيرد هنوز موفّق‌تر خواهد بود. «منِ» «الماسي‌نيا» بايستي به اندازه‌ي جهان شود و «تو»هايش بايستي در «من»هايش حل گردد تا شعرهايش ابعاد گسترده‌تري يابند، خصوصاً که هدف هر شاعر و هنرمندي جهاني‌شدن هنر است.
مطلب را با شعر زيبايي از اين مجموعه به پايان مي‌بريم:

گوشي تلفن را مي‌گذاري...

بي‌آن‌که بداني
                شايد
اين آخرين کلمات من باشد

زمستان1384

براي اين شاعر جوان و فعّال آرزوي موفّقيّت و پويايي هميشه دارم.

دوشنبه23شهريور1388
چاپ در روزنامه‌ي «عصر مردم» / شيراز

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://asreshear.blogfa.com/post-24.aspx

امين فقيري / الف-تيرداد
(نويسنده)
مجموعه‌هاي داستان:
دهکده‌ي پر ملال
کوچه‌باغ‌هاي اضطراب
کوفيان
غم‌هاي کوچک
سيري در جذبه و درد
سخن از جنگل سبز است و تبردار و تبر
مويه‌هاي منتشر
تمام باران‌هاي دنيا
و...

شعرها ساده، روان و زيبا هستند. اين يك حكم كلي است براي كسي كه سعي مي‌كند جهان احساسي خويش را فرافكني كند. كسي را آزار نمي‌دهد. ترنّمي است در گوش. حديث نفس است. او مي‌خواهد به جهانيان بگويد، درد عشق هم دردي است و عالمي دارد كه بايد آن را شناحت.
* در / خيابان بنفشه‌ي شمالي / خانه داشت / -امّا / لهجه‌اش / عطر كيلومترها جنوب / مي‌داد- / مسافر من...
شعر به ظاهر ساده است. امّا شاعر نشاني مي‌دهد و از همه مهم‌تر اندوه مي‌پراكند. مفهوم دوري - مسافر - جنوب - لهجه، همه به خوبي در اين شعر ساده جا افتاده‌اند و اين واژه‌ها كمك مي‌كنند تا ما به اندوه شاعر پي ببريم.
بعضي از اشعار از نظر مفهوم و ضربه‌ي آخر به هايكوهاي ژاپني شبيه‌اند. هرچند كه از نظر ابيات كم و زياد داشته باشند.
* ايستاده‌ايم / به انتظار عبور تو / در ايستگاه اتوبوس / ما دو تن / من و سايه‌ام
* در مِه گم شده بودم / به من لبخند زد / ماه
* اتافم / اتاقي كه ديگر نيامدي / گرم از نفس‌هاي آن روز توست
* برف مي‌بارد / و / انتظار تو را / دفن مي‌كند...
بعضي از شعرها توضيح واضحات‌اند، انگار سطري از ميان نثر يا قطعه‌اي ادبي بريده شده است. خواننده را به كشف هيج رازي رهنمون نمي‌شود.
* تو / در آفتابگردان‌هاي خانه‌ي كوچك‌مان / تكثير شدي / گرم شدم / گرم ماندم
* گم مي‌شوم / در گرگ و ميش چشم‌هايت
* -چيزي يادم نمانده! / «تو» / حواسم را / پرت كرده‌اي
* تابستان‌ها / تن‌هامان / خيلي دور... / قلب‌هامان / خيلي نزديك
* نفسم تنگ شده / هواي تو كم دارم...
* بغل مي‌كنم: / گاهي خودم / گاهي كنج سرد اتاق صاحب‌خانه
* بي‌تو / هواي خانه / ابري مي‌شود / باران مي‌گيرد
* راهي كه شدي / دل آسمان هم گرفت / باران آمد...
* قدّم به تو نمي‌رسد / دستم نيز...
امّا در كتاب شعرهايي هم هستند كه آدم دلش مي‌خواست خودش آن‌ها را گفته بود. احساس ناب شاعرانه.
* در اين شهر / خياباني هست / که عصرهاي پنج‌شنبه / دلم نمي‌خواهد / به / انتها / برسد
* اطلسي‌هاي خيس / از / باران دم صبح / گونه‌هاي نمناك‌ات / در / فرودگاه
* هميشه دير مي‌رسم... / وقتي رسيدم / كه تو / در آسمان برفي / گم شده بودي
* گوشي تلفن را مي‌گذاري... / بي‌آن‌که بداني / شايد / اين آخرين کلمات من باشد
متأسفانه كتاب صفحه‌گذاري نشده است. شعري كه در پاييز 1384 سروده شده است، قسمت اوّلش شعر ناب است.
* قطار آن‌قدر دير رسيد / که همه رفتند / حتّا من ...
امّا قسمت دوم سخت افت مي‌كند و از شعر بودن فاصله مي‌گيرد.
... خوب که فکر مي‌کنم / انتظار بازآمدن‌ات را / در ايستگاه جا گذاشتم...
اين شعرها خوب‌اند و دلپذير.
* برگ‌ها / چهره‌ي مهربان‌ات را پوشانده‌اند / مي‌بيني؟ / تو رفتي / پاييز آمد...
* دم رفتن / آفتاب را هم بردي، انگار... / حالا / همه روزهايم / ابري و باراني‌ست
* لحظه‌ي رفتن‌ات / زير باران / ابر كه / امتداد دارد / تا هميشه...
* نمي‌دانم / کي تمام مي‌شود / اين رنج مدام... / تو هم که نيستي، / هيچ‌گاه نبودي
* تو رفته‌اي... / امّا / گل‌هاي سرخ روسري‌ات / -تازه- / امروز / شکوفه داده‌اند.

چهارشنبه18شهريور1388
چاپ در روزنامه‌ي «عصر مردم» / شيراز / صفحه‌ي كتابخانه / شماره‌ي 3857

شيوا فرازمند
(شاعر)
مجموعه‌ي شعر:
وقتي تو هستي، من آسمانم

نگاهي به مجموعه‌ي «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» پژمان الماسي‌نيا

«عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» مجموعه‌شعري در 72 صفحه است از شاعر جوان، پژمان‌ الماسي‌نيا كه دومين اثر خود را به چاپ رسانده است. اين اثر شامل 60 قطعه شعر سپيد مي‌باشد كه همگي داراي احساسات خوب و ملموسي هستند. چند اثر اوّليّه‌ي مجموعه، «دوستت دارم»هايي است كه در مخاطب نفوذ مي‌كند و باورپذيري شعر را بالا برده است.

...
به‌آرامي
بي‌خوف بسيار برف و بوران‌ها
كه در پيش داريم
دوستت دارم.

(دهمين نرگس/ص11)

«دوستت دارم» كه در انتهاي شعر آمده در شعرهاي زيادي از اين مجموعه تكرار مي‌شود و اكثراً پايان‌بندي كار و حرف نهائي شاعر است.

هر شاعري در يك برهه‌ي زماني معمولاً داراي احساسات مشابهي هست كه در حال فوران شعري در اوست و كم‌كم وارد برهه‌هاي ديگر كه مي‌شود، احساساتش نيز حركت مي‌كند. الماسي‌نيا هم از اين فرضيه مبرا نيست و در اين مجموعه‌شعر نيز چنين حالتي ديده مي‌شود و شاعر درگير احساساتي مشابه شده كه آرام‌آرام هرچه‌قدر به جلو پيش مي‌رويم و شعرهاي جلوتر را مي‌خوانيم مانند يك رمان به فصل‌هاي تازه‌تر احساسات شاعر مي‌رسيم.

آن‌چه از اين مجموعه ديده مي‌شود، شاعرانه زيستن الماسي‌نياست. الماسي‌نيا به تمام موقعيّت‌ها شاعرانه نگاه كرده و آن را با سادگي زبان و تصوير بيان مي‌كند.

از خيابان كه به كوچه مي‌پيچم
انباشته از بوي تو
گام‌هايم را بلندتر از هميشه برمي‌دارم.
...

(پنج تصوير يك آشنايي/ص21)

تو اگر نباشي

براي روزهاي رفتن
به اداره‌ي پست
و نوشتن نامت
روي پاکت‌هاي سفيد

دلم تنگ مي‌شود...

(شنبه‌ها صبح/ص34)

مي‌بينيم كه شاعر حتّي موقعيّت‌هايي مثل راه رفتن و يا به اداره‌ي پست رفتن را شاعرانه نگاه كرده و آن را زندگي كرده است. به‌گونه‌اي كه موقعيّت‌هاي معمولي را با حسّي شعروار پذيرفته و به قلم آورده است.

در برخي از شعرهاي اين مجموعه، سادگي زبان با نوعي تصوير انتزاعي همراه مي‌شود كه فرا روي مخاطب، ايهام و تعابير دلپذيري را ايجاد مي‌كند. كلام شاعر در اين نوع شعرهاي مجموعه سطحي نيست و كليّت شعر، فضايي سوررئال را به تجربه مي‌آورد.

قلبت پوشيده از ستاره و مهتابَ‌ست
شب ‌را کنار بزن
پابرهنه بيا!
تنها چند قدم مانده به آفتاب

كنار صبح
منتظرم.

(بانو/ص25)

چند قدم به آفتاب ماندن و نيز شب را كنار زدن و كنار صبح ماندن ايهام‌هايي دارد كه اگر به آن معمولي بخواهيم بنگريم، فضاي غير واقعي را از آن درك مي‌كنيم.

عمر، گل، نامه، نام، پاكت سپيد، فراموش شدن، برف، فصل‌ها... كلمات كليدي بسياري از شعرهاي اين مجموعه هستند كه در طول اين مجموعه به شكل‌هاي مختلف به مخاطب معرفي مي‌شوند. فضاها و كلام شعر، جزئي‌نگر است و سپيدنويسي درستي در اشعار مراعات شده است. مطلب مهم در خصوص برخي از اشعار، رو بودن احساس شاعر است. اگرچه زبان ساده خوب است امّا گاه اين رو بودن به حدّي‌ست كه پايان شعر را بي‌آن‌كه به مخاطب اجازه‌ي انتخاب بدهد مي‌بندد و فضاي بسته در ذهن مخاطب مي‌نشيند.

قرينه‌سازي در برخي از اشعار، خوب اتّفاق افتاده و ناخودآگاه چينش موزيكالي را در لحن و موسيقي دروني شعر به‌وجود آورده است:

تو
گلايول‌هاي سپيد را
دوست نداشتي

تمام عمر
ياس‌هاي سپيد را
ستايش کرده ‌بودي

من
فراموش کرده ‌بودم
همه
فراموش کرده ‌بوديم

چه زود...
فراموش کرده ‌بوديم.

(تدفين در شهرستان/ص52)

قرينه‌هاي رعايت شده در اين شعر به پايان‌بندي كار كمك كرده و بعدترها را به مخاطب نشان مي‌دهد.

انتخاب نام‌هاي اشعار در اين مجموعه پيوستگي جالبي با درون شعرها دارد. بخشي از شعر درواقع نام آن است و حذف نام، خلأ مفهومي در اكثر شعرها ايجاد مي‌كند. تدفين در شهرستان/ص52 - رگبار/ص49 - افرا/ص13 - برج آريو/ص36 - يلدا/ص38 - پلاك52/ص57 - نام كوچكت/ص66 و...

در برخي شعرها فضاهاي خاطره‌گونه بسيار مشخّص است و مثل داستاني كوتاه مخاطب را در روند جريان اتّفاق افتاده قرار مي‌دهد:

دو سه روز پيش
از لابه‌لاي سطرهاي «شرق بنفشه»
يک عکس از جواني‌ات
بيرون ريخت
...

(بوي اركيده‌ها/ص69)

و اين شعر همين‌گونه با برشي از زندگي ادامه مي‌يابد و در انتها همين خاطره به زندگي كنوني شاعر بسته مي‌شود و داستان را با دلتنگي شاعر به پايان مي‌رساند.

در تعداد كمي از شعرها تلاش براي فضاسازي، مانع موفقيّت شعر شده و اجازه نداده جوشش احساسات نمايان گردد. به‌همين جهت نثرگونگي در چند شعر حس مي‌شود و ذهن مخاطب درگير خروج از متعارف‌هاي زبان مي‌گردد تا شعر را در ذهن بسازد و آن‌گاه از نگاه اصلي شاعر دور مي‌شود.
شاعر در اكثر شعرها طبيعت را در خدمت بيان احساساتش نسبت به توي مخاطب درآورده و با رنگ‌ها و هوا بازي مي‌كند. بنابراين بسيار طبيعي‌ست كه فصل‌ها نقش كليدي براي درك احساس شاعر دارند.

الماسي‌نيا بايد تكليف خودش را با انتخاب نوع كلام روشن كند تا به كلامي ايهام‌يافته‌تر و منسجم‌تر برسد و موفّقيّت‌هاي بيشتري را در شعر و بيان احساساتش به‌دست آورد. با آرزوي توفيق روزافزون براي الماسي‌نيا.

پنجشنبه5شهريور1388
چاپ در نشريه‌ي «بامداد لرستان» / خرم‌آباد

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://sanva.blogfa.com/post-70.aspx

شيوا فرازمند
(شاعر)
مجموعه‌ي شعر:
وقتي تو هستي، من آسمانم

نگاهي به مجموعه‌شعر «ديگر هم‌بازي ات نمي‌شوم» پژمان الماسي‌نيا

مجموعه‌ي شعر «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» از شاعر جوان، پژمان الماسي‌نيا، تونامه‌اي‌ست گشوده در شعرهايي کوتاه و جمله‌اي.۶۰ صفحه شعر کوتاه که توسط انتشارات گلدسته‌ي اصفهان در سال ۸۶ منتشر شده ‌است و اوّلين اثر اين شاعر جوان مي‌باشد که اخيراً دومين اثر ايشان به نام «عاشقانه‌هاي برف به اسم کوچک» نيز چاپ و نشر گرديده است.
در اين مجموعه -ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم- تصاوير ملموس جاري در هر شعر موجب همذات‌پنداري مخاطب مي‌گردد و آشنايي با لحظه‌هاي موجود در اشعار، نشانگر وجود زندگي عيني در تک‌تک شعرهاي انتزاعي الماسي‌نيا است.
نداشتن نام در اشعار يکي از ويژگي‌هاي تداوم اشعار، مانند زندگي‌ست. همان‌گونه که لحظه‌هاي ما بي‌اسم‌اند.
ايجاز در شعرها خوب مراعات شده و همين امر باعث در ذهن نشستن اشعار مي‌شود آن‌قدر که حتّي با خوانش اوّل در ذهن جاي مي‌گيرد و لذّتي را که از خواندن شعر بايد به انسان بدهد فراهم مي‌آورد.

گم مي‌شوم
در گرگ و ميش چشم‌هايت

پاييز 1384

جوشش در بطن بيشتر اشعار اين مجموعه نمود دارد و هم‌گوني سطرها و فضاها را ايجاد کرده ‌است. مضمون‌پردازي در اشعار محدوديت ندارد و واژگان‌ ِ به‌روز رابطه‌هاي خوب و منطقي در ذهن مخاطب مي‌سازد و به علّت رعايت اصل ايجاز و پرهيز از اطاله و اطناب ساختاري قوي ساخته شده که در دل مي‌نشيند.
عاشقانه‌هايي که در چارچوب لحظه‌هاي واقعي زندگيست.

...حالا سال‌هاست
   پشت ديوار اتاق‌ات چشم گذاشته‌ام
   تا فقط يک‌بار ديگر صدا بزني:
                                       بيا...

بهار 1385

با آنکه ارکان جمله‌ها در بيشتر اشعار در جاي خود پياده شده اما بستر شعري زيبايي را فراهم کرده‌ است که خاص اين‌گونه شعرهاي الماسي‌نيا شده. تغييرات ظاهري و ساختارشکني‌هاي رکني در کارها کمتر ديده مي‌شود و عناصر ديگر شعري در آن‌ها جلوه‌نمايي مي‌کند. مثل استفاده از جملات معترضه که به‌جا بوده و زيبايي معنايي خاصي را به آن‌ها بخشيده‌ است.

از ميان تمام
بازي‌هاي کودکانه‌مان

تنها
"يادم تو را فراموش"
را

خوب بلد بودي

بهار 1385

کليدهاي موجود در شعرها راهنماي تصويري خوبي هستند که تا حدود زيادي موفّق به نشان دادن احساسات شاعر بوده‌اند. عنصر زمان در شعرهاي الماسي‌نيا فقط در حال و گذشته و آينده خلاصه مي‌شود و زماني مشخّص را به مخاطب ارائه نمي‌دهد که البتّه مورد مثبتي در اشعار است. تنهايي در تک‌تک شعرها وجود دارد و تلخي اين تنهايي به مخاطب هم منتقل مي‌شود.

من و تلفن
هر دو خاموشيم

روزهاست
کسي
صدايي از ما
نشنيده است

زمستان 1385

در اين مجموعه ساختاري ايجاد شده که در سرتاسر آن حفظ شده و شاعر با اين نوع ساختار در حال زندگي کردن است. ريتم و فضاها ابهام‌آلود نيستند و ظرافت موجود در آن‌ها توانسته به درون مخاطب به راحتي منتقل بشود. واژه‌ها همه در خدمتِ رساندنِ احساس ِ شاعر است و کاري به احساسات پس و پيش شعر ندارد.
يکي از زيبايي‌هاي مجموعه نداشتن پيچيدگي فضا و زبان است و مخاطب به زيباترين شکل به شهود مي‌رسد و ذهن خود را خسته نمي‌بيند. اتلاف انرژي در درک مفاهيم صورت نگرفته و درک راحت فضاها به مخاطب اين امکان را مي‌دهد که بتواند تصاوير را به راحتي در ذهن بسازد.
حائز اهميت است که گاه سادگي بيش از اندازه ممکن است به علت سهل‌الوصول کردن شعر براي برخي از مخاطبان خوشايند نباشد.برخي از شعرهاي اين دفتر سکوتي را در کلّ آن اثر ايجاد مي کند. امّا من معتقدم که گذار احساس ِ شاعر به مخاطب، در اين مجموعه موفّق بوده و قابل تحسين است. شاعر در اين مجموعه به دنبال "تو" است و در مقابل‌ ِحس ِنبودنِ بخش بزرگي از خواسته‌اش قرار گرفته و در اکثر ديدگاه‌ها آن را بيان نموده...
نگاه شاعر به آرايه‌هاي شعري نگاه کليشه‌اي نيست و اصلاً در بند آرايه‌ها خودش را اسير نکرده و مفاهيم را با همان احساسي که به صورت جوششي در درونش ايجاد شده آورده است. رگه‌هايي از درد، غم، تنهايي، تلخي، آرزو، زيبايي بصري و عاطفه‌هاي اين‌چنيني در مجموعه ديده مي‌شود.
ايجاز آن‌قدر در اين‌ مجموعه نمود دارد که حتّي به تصاوير آن کشيده شده و مقطعي از تصاوير کل را به نمايش مي‌گذارد که شبيه قاب عکسي ديده مي‌شود که زمان در آن ايستاده  است و حرکت در آن ديده نمي‌شود.

برف مي‌بارد
و
انتظار تو را
دفن مي‌کند...

پاييز 1383

به انتهاي اين مجموعه که نزديک مي‌شويم چند شعر بلندتر از شعرهاي اوّلي و مياني ديده مي‌شوند که باز هم فضاي خوبي دارند و همان احساسات شاعر در اين قسمت‌ها نيز ديده مي‌شود. آن‌چه که از الماسي‌نيا انتظار داريم خروج از فضاهاي احساسي مطلق است تا انديشه را در آن‌ها بالا ببرد و مخاطب را به هيجانات اجتماعي وارد کند.
اگرچه فکر مي‌کنم برخي از اشعار اين مجموعه مي‌توانست از قالب جمله‌اي و کوتاه خارج شده و به فضاي بلندتري برسد امّا در همين حد هم به عنوان اوّلين حرکت‌هاي يک شاعر جوان، خوب بوده و ماندگاري موفّقي دارد. الماسي‌نيا مي‌تواند باز هم جلوتر برود و آثار ماندگار و قابل توجّهي را بيافريند.

يكشنبه11مرداد1388
چاپ در نشريه‌ي «بامداد لرستان» / خرم‌آباد

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://sanva.blogfa.com/post-69.aspx

ثريا داودي‌حموله
(شاعر و منتقد)
مجموعه‌هاي شعر:
اوفليا! تو نيستي، با گيسوانم حرف مي‌زنم
آسمان حرفي از گيسوان لي‌لي بود

-
...بانوي سپيد شعرهاي هميشه‌کال!
کجاي جهان خانه داري
هنوز پاييزهاي باراني
به‌يادم هستي؟

بهارهشتادوهفت
(ص44)

-
...در اين بهار كه تو رفته‌اي
گل‌هاي باغچه همه اطلسي شدند...

پاييزهشتادوشش/بهارهشتادوهفت
(ص46)

بي‌شک جهان ادبيّات را انسان‌هاي ناراضي مي‌سازند... طرح و تصاوير در «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك»ِ الماسي‌نيا حکايت از گذراندن پروسه‌اي احساسي-تجربي دارد. بدون اغراق، تم‌هاي موضوعي و مضموني شعرش شيون‌خواني است. رفتاري که با آمدن و نيامدن «او»يي راه دارد.

شاعر، صريح و بي‌تکلّف جذب خودگويي‌هاي خود است. خودآگاهانه و با زباني ساده و دوري از دنياي بلاغت و فصاحت، ايهام و ابهام که بلاي جان شاعران است(!) زبان محتوايي شعرش را دوچندان کرده است. شعر الماسي‌نيا جزء ادبيّات غنايي (ليريک) است. شعري که از متن جان مي‌جوشد و با ساختار، شکل، لحن و فرم زبان احساسي هماهنگ و در بعضي بندها زيباترين تصويرها را ارائه مي‌دهد. که در هر بند، کلمه وسيله‌اي براي اهدافي مشخّص است که در رگ و پي شاعر جريان دارد؛ شعرهايي کوتاه با معاني بلند و با نگره‌هاي احساسي است و نشان‌دهنده‌ي اين يقين که او به توانايي‌هاي ذهني خود تکيه دارد و تصاوير کنايه‌آميز در شعرش موج مي‌زند:

-
...تو اگر نباشي
صفحه‌ي سوم کتابم
سفيد که بماند،
همه مي‌فهمند
تنهايم.

تابستان‌هشتادوشش
(ص35)

-
...امشب
به ‌اندازه‌ي تمام شب‌هايي كه ديگر نيستم
به نام كوچك صدايم بزن...

زمستان‌هشتادوپنج/زمستان‌هشتادوشش
(ص38)

-
از وقتي به خواب‌هايم مي‌آيي
زيباتر شده‌اي

پاييزهشتادوپنج
(ص41)

در نهج‌الفصاحه (کلمات قصار حضرت محمّد «ص» با ترجمه‌ي‌ ابوالقاسم پاينده) آمده است که؛ شعر چون سخن است. شعر نيک، سخن نيک است و شعر بد، سخن بد است... امّا در روزگار ما شايد شعر، کلامي است که از ديوار انديشه‌ي‌ شاعر بالا رود و در دست و پاي او بپيچد. اين چنين است که نظام زيباشناختي شعر و شاعر تشخّص مي‌يابند.

از حسن‌هاي شعرها اين است که با يکي دو بار خواندن در ذهن مي‌مانند. زبان طبيعي و احساسي به اضافه‌ي‌ تجربه‌ي‌ احساسي که از ذهني هوشمند نشأت گرفته و در شعر نمود پيدا مي‌کند.
شاعر جواني چون الماسي‌نيا شعر در وجودش مي‌جوشد؛ اگر «آن» نيروي محرکه‌اي که شاعران را وادار به نوشتن مي‌کند با مطالعه تقويت کند پيشرفت خوبي در شعر آينده خواهد داشت. با اين حسّ پرورش يافته در جان الماسي‌نيا بايد گفت؛ شعر بزرگ‌ترين معجزه‌ي ذهني هر شاعري است. لحن موسيقيايي زيبا و يک‌دست و تم‌هاي متعارف و گاه با تزريق احساس توأم با انديشه، اجازه‌ي حضور را به کلمات داده است. هيچ ابايي ندارد که اين زبان ساده، مضمون و مفاهيمي چون دوست داشتن و دوست داشته شدن و روزمرگي‌ها را همراه داشته باشد:

-
سپيداري خسته‌ام
در من بپيچ.

بهارهشتادوهفت
(ص23)

-
روزهاي نديدنت
همه جمعه بود

حالا چه دير است
گفتن ِ
«کاش! / هفته‌ي ما جمعه نداشت...»

تابستان‌هشتادوچهار/تابستان‌هشتادوشش
(ص58)

شاعر از دوست داشتن مي‌گويد نه از عشق... شاعري که زمان برايش مهمّ است و از تکرار (روز، هفته، ماه) خسته نمي‌شود. (بعدازظهرهاي يک‌شنبه و عصرهاي پائيز و انارهاي رسيده) را دوست دارد و مخاطب از تکرار عطر گل‌هاي اطلسي، مريمي‌هاي سفيد، لادن، گل سرخ، ياس و ارغوان، حُسنِ يوسف، شمعداني‌هاي سفيد، اقاقيا، گل يخ، ارکيده، بنفشه، نرگس، نيلوفر کبود... در شعرش از هوش مي‌رود. شاعر دنبال آفرينش تکنيک نيست؛ بلکه با تصاوير عيني و ارجاعات بيروني و با گرايش به دلتنگي و انده‌سرايي‌ها سعي دارد شعرش را متفاوت نشان دهد، او تشنه‌ي‌ گفتن از «او» است و «آني» که به شعر حس القاء داده و شکل بيان و مفاهيم آن تازه و قابل باور است. زبان کاملاً احساسي-تجربي است با مضمون‌هايي که خميرمايه‌اش از رنجي است که مي‌برد! تجربه‌اي که پشت سر نهاده است؛ و حضور جدّي شاعري را در ادبيّات نويد مي‌دهد. البتّه از آن دست کساني که بعد از سرايش کم‌تر در شعرشان دست مي‌برند.

ناگفته نماند که نگاه شاعر بيشتر به محتوا است و زيبايي شعرش تکرار است که از هر زاويه‌اي که مي‌نگرم جلوه‌ي‌ بهتري دارد و از طرف ديگر حسّ شعرگويي يا شعرخواني مخاطب را تقويت مي‌کند:

-
تو بي‌اعتنا
به ويراني‌ من در باد
در باد رفتي‌.

زمستان‌هشتادوشش
(ص60)

-
...حالا تنها ياد تو مانده،
ياد تو
که دست از سرم برنمي‌دارد...

بهاروتابستان‌هشتادوشش
(ص64)

پنج‌شنبه1مرداد1388
چاپ در نشريه‌ي «نداي بهبهان»

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://ofeliya.blogfa.com/post-97.aspx

ثريا داودي‌حموله
(شاعر و منتقد)
مجموعه‌هاي شعر:
اوفليا! تو نيستي، با گيسوانم حرف مي‌زنم
آسمان حرفي از گيسوان لي‌لي بود

کتاب شعر اوّل شاعر «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» شماره صفحه ندارد؛ هر شعري با برگي از تقويم مُهر شده است که براي ما آدم‌هاي تاريخ‌دار مته به خشخاشي، کمي عجيب به‌نظر مي‌آيد!

نوعي از طرح‌هاي رؤياگونه و روايت‌هاي‌ خطي خاطره‌انگيز؛ البتّه با بار اضافاتي که مي‌توانست نباشد. به‌نظر مي‌رسد در کتاب دوم «عاشقانه‌هاي برف به اسم کوچک» به پختگي بيشتري رسيده است. شعرها بلندتر و از عصبانيّت ادبي شاعر کمي کاسته شده است، بهتر ديده از زنجموره‌هاي عاشقانه فاصله بگيرد و من اجتماعي‌اش را قوي‌تر کند.

در عينيّت بخشيدن به قوّه‌هاي دروني موفّق‌تر است. سعي در ترکيب‌سازي دارد. با خواندن هر دو کتاب شعر الماسي‌نيا که به فاصله‌ي‌ کمي از هم توسط نشر گلدسته‌ي‌ اصفهان مننتشر شده‌اند؛ مخاطب متوجّه نوع سرايش و تم‌بندي، فرم و قالب شعري‌ست و با اين  خودگويي‌ها و «او»سرايي‌ها ناخودآگاه شاعر، قوي‌تر از خودآگاه‌اش مي‌باشد. با اين همه احساس «عاشقانه‌هاي برف به اسم کوچک» را که بگردي کلمه‌ي «عشق» را پيدا نمي‌کني!

او در هر دو کتاب به شعر غنايي گرايش دارد که متّکي به نگاه خاصي نيست. شعر وي صداي آگاهي و انديشه‌ي اوست؛ «اويي»که از لاک احساسي خود بيرون نيامده است. تلويحاً به‌دلايلي غير از ادبيّات، الماسي‌نيا شاعر برون‌گرا و معترضي است.

عناصر ساختاري شعري‌اش در خدمت معنا و محتواست و فرهنگ زباني شاعر، تکميل کننده‌ي‌ سرايش اوست. من با خوانشي منصفانه نگرش احساسي او را متفاوت ديدم. البتّه نوع نگرش و نگاه ذهني‌اش در کتاب دوم تغييراتي کرده است. زيرا اين نوع سرايش محدويّت‌هاي ذهني و گفتاري خاصّي در زبان ندارد.

امّا ساده‌نويسي به‌عنوان اصلي پذيرفته در شعرها پيداست. مخاطب همراه و همذات‌پندار شاعري مي‌شود که در بيشتر مواقع دست خود را رو کرده است. نخواسته يا طاقت نداشته سرّ دلبران را در حديث ديگران بيابد يا بياورد؟ در اين‌جا چند بند از «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» يادآور مي‌شود:

-
ايستاده‌ايم
به انتظار عبور تو
در ايستگاه اتوبوس

ما دو تن
من و سايه‌ام

پاييز1383

-
...هر لحظه شماره مي‌کنم
احتمال بازآمدن‌ات را...

پاييز1383

-
از ميان تمام
بازي‌هاي کودکانه‌مان

تنها
"يادم تو را فراموش"
را

خوب بلد بودي

بهار1385

-
از برابرم مي‌گذرند...
اتوبوس‌هاي خالي از تو

بهار1385

به‌نظر مي‌رسد که «زير اين آفتاب هيچ چيز تازه‌اي وجود ندارد!» به اين سبب بعضي بندهاي شعري مرا به‌ياد عاشقانه‌هاي رضا چايچي و رسول يونان و رضا طاهري (درست هفت مهر آتشم زدي و رفتي / مورّخان روز ايمني و آتش‌نشاني‌اش اعلام کردند) و يا شعرهايي از فروغ که هيچ عبايي نداشت که شعرش به سمت اروتيک رود و در بعضي بندهاي شعري‌اش مضمون‌هاي اروتيکي «اوسرايي» به‌وضوح هست: «معشوق من هم‌چون طبيعت / مفهوم ناگزير صريحي دارد / او با شکست من / قانون صادقانه‌ي‌ قدرت را تائيد مي‌کند...» به‌نظر مي‌رسد شاعران در عشق يک نگاه مشترک دارند که از هر کسي مي‌بينيم نامکرّر است. براي الماسي‌نيا هم در مضمون‌پردازي يک واکنش احساسي دروني و يک واکنش آگاهانه است که با عناصر حسي-عاطفي به مکانيسم ذهني شاعر ربط پيدا مي‌کند. اشکالي که شايد با شکل، فرم و زاويه ديد به جسميّت کلمه توجّه دارد و شعر رو به سمت اروتيک مي‌رود و اين براي شعرش خطر محسوب مي‌شود.

هر کتابي نقاط قوت و نقاط ضعف و کاستي‌هايي دارد. الماسي‌نيا جوهر شعر را مي‌شناسد و سعي دارد تجربه‌هاي شعري-احساسي خويش را ارائه دهد. سعي من بر اين بوده است که به خوانش جنبه‌هاي مثبت بيشتر بپردازم؛ زيرا يک‌سري اضافات شعري در متن ديده شده که با چند بار خواندن قابل رفع مي‌باشند؛ من کار هر شاعري را با توجّه به توانايي‌هايش در متن نقد مي‌کنم؛ در اين‌جا بگويم... در اين بي‌ثباتي ادبيّات، شعر الماسي‌نيا قابل تأمّل و حتّي قابل دفاع است، به‌شرطي که از گرگم به هواي احساسي فاصله بگيرد و با سرعت مطمئنه حرکت کند... شعر اگر نتواند مخاطب را جذب کند هيچ ارزشي ندارد و شايد عدّه‌اي با اين تأويل من به «نقطه‌ي شکّ ادبي» برسند ولي بهتر است که شاعري با اين خصوصيات را باور کنيم، زيرا شاعر زير سايه‌ي زبان مخفي است و بايد با ورسيون‌هاي مختلف به ايده‌ها و فلسفه‌ي‌ شعري‌اش رونق دهد... تعصّب در ادبيّات نشانه‌ي‌ خامي و بي‌مايگي است؛ زيرا هم‌زمان غربال به‌دست مي‌آيد و هم حقيقت در کمين واقعيّت است! به‌شرطي که شاعر خود را قرباني کلمات نکند و در دام موفّقيت‌هاي کاذب اسير نشود.

پنج‌شنبه1مرداد1388
چاپ در نشريه‌ي «نداي بهبهان»

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://ofeliya.blogfa.com/post-97.aspx

مجتبي ياوري‌راد
(شاعر و منتقد)

تأملي بر شعر و کتاب پژمان الماسي‌نيا

شاعري که به‌نظر بعضي‌ها کوچک است و با اسمي کوچک، عاشقانه‌هاي برف را بر عنوان کتابي به همين اسم زنده است.

شعرها با چند جمله‌ي کوتاه نوشته شده‌اند تا به درک بزرگي از روح عاطفي الماسي‌نيا برسند. شاعراني که بي‌شک در اين حيطه بسيار نوشتند و شعر هايکو از ميان همه‌ي اين نوشته‌ها برجسته‌تر خود را نشان داده است. شاعراني که مي‌خواستند به درک درستي از طبيعت و دنياي اطراف خود برسند.

الماسي‌نيا در کتاب عاشقانه‌هاي برف خواسته از بايدها و نبايدها عبور کند و به اين مرز برسد که شعر، با کوتاهي کلمه‌ها و سطرها رسالت شاعر را مي‌رساند و به مخاطب، شعور مفهومي مي‌دهد و برايش حضوري انحصاري و فعّال در عمق شعر پيدا مي‌کند. در حالي که کلام در موسيقي واژه‌هاي کوتاهش آن‌طور که بايد نتوانسته تخيّل و عاطفه‌هاي مخاطب را درگير کند و اين خود ميزان شناخت شاعر بر ادبيّات امروز است.

در هجوم خالي صندلي‌ها

تنها تو را
و نگاهت را مي‌جويم.

پاييزهشتادوسه/پاييزهشتادوچهار

در شعرهاي بيش از سه سطر، که معمولاً بين هشت تا بيست سطر هستند؛ موفقيّت بيشتري از او به‌چشم مي‌خورد و رويکرد بهتري دارند. فضاهايي که در شعرهاي کوتاه خالي به‌نظر مي‌رسد را جبران کرده و تلفيق مناسبي از واژه‌ها و مفاهيم ساخته است.

لايه‌هاي زيرين و پنهاني که الماسي‌نيا در شعرهايش داشت به‌خوبي نمايان بود و به‌نظر مي‌رسيد که خواسته عريان‌تر خودش را در برابر حقيقت‌هاي محض نشان دهد و اين با پتانسيلي که در شعر از خود نشان داد برابري مي‌کرد.

ماه مياني زمستان بود
چهار بعدازظهر، پاره‌اي برف به دستم دادي
گفتي همين‌جا روي نيمكت منتظرم بنشين
تا برف آب نشده، برمي‌گردم...

بهارهشتادوپنج/بهارهشتادوهفت

الماسي‌نيا شاعر محتاط نيست. بي‌پرده و زود مي‌نويسد و تأملي بر خواسته‌هاي بدوي خود ندارد. هيجان‌زده به افشاگري مي‌پردازد و طبيعي است که اين‌طور باشد. شاعر از تجربه و بلوغ بالا برخوردار نيست ولي اظهار نظر خوبي دارد و بي‌باک است و همان‌طور که در ابتدا گفتم به بايدها و نبايدها تن نمي‌دهد و به اين‌که هرگز نرسد فکر نمي‌کند. اين فرآيند در رابطه با او و واقعيّت‌هايش که مبتني بر قراردادهاي شخصي شاعر است به شگرد معنايي و روايي مختصّ خودش دست مي‌يابد و درک اجتماعي و شاعرانه را به دنياي دست‌نيافتني و درون‌گراي خود عرضه مي‌دارد و زبان ساده و روان را به‌واسطه‌ي تفکّري که پشت کارهايش پنهان کرده است به لايه‌هاي زيرين کلمه‌ها مي‌رساند که با استفاده از اين ترکيبات در سايه‌ي ادبيّات به شعرهايي تبديل مي‌شود که پر از حرف‌هاي نيمه‌کاره است و آن را رها کرده تا مخاطب ادامه دهنده‌ي رازهاي نهاني او باشد.

الماسي‌نيا با بزرگ‌نمايي مفاهيمي چون عشق، بعضي از واژه‌ها و سطرها را با تکنيکي که از خود به خرج مي‌دهد از ساختار ذهني‌اش دور مي‌کند و مي‌پندارد که اين به نفع مخاطب است تا شعور شعر خود را بالا ببرد و در جاودانه شدن اثر به او کمک کند تا با اين موضوع هيجانش را به درک درست و منطقي در موقعيّت اجتماعي و جايگاه ادبي او رسيده باشد.

هميشه باور داشته‌ام
يک عصر جمعه،
تنها که بمانم
خانه که نباشي،
خواهم مُرد...

تابستان‌وپاييزهشتادوپنج

الماسي‌نيا شاعر جواني است که مي‌تواند به مرز پختگي بيشتري برسد. در حالي که نمي‌توان به سادگي از شعرش گذشت. او ساختار و شاعرانگي خودش را دارد و توانسته بستر مناسب به حال خودش را در شعر ايجاد کند بستري که مخاطب را به ورطه‌ي احساسات بکشاند. اين جهان شاعرانه‌ي اوست که شکل تازه‌اي به کيفيّت و نحوه‌ي شنيداري خواننده داده است.

نوشته‌ام را کوتاه مي‌کنم و در پاياني که خواسته‌ي من نيست، تمامش مي‌کنم. آرزوي روزهاي بهتر براي عاشقانه‌هاي برف پژمان الماسي‌نيا دارم.

به نزديك تو مي‌آيم
با يك بغل نرگس
از پيرمرد گل‌فروش سر چهارراه
كه در راه خانه گاهي گفته‌اي
«كاش! مي‌توانستيم همه نرگس‌هايش را يك‌جا بخريم.»
به خانه مي‌آيم...

تابستان‌هشتادوهفت

چهارشنبه31تير1388

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://gonaah.blogfa.com/post-15.aspx

نيامدنم به چاي تلخ آن‌قدر طولاني شد كه به نوروز هشتادوهشت رسيديم...
پس، سال نو مبارك!
اميد كه هشتادوهشت، سال بهتري براي همه‌ي ما باشد.
اميدوارم چاي تلخ هم مثل سال‌هاي هشتادوچهار تا هشتادوشش به‌روز شود.
حالا به مداومت آن سال‌ها كه نه، هرازگاهي به‌روز شود نه سالي يك‌بار!...

امّا
سرانجام پس از چند ماه معطّلي در ارشاد -كه كم‌ترين بهايش، حذف پنج شعر از كتاب بود- دومين مجموعه‌شعرم با عنوان «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» در اسفندماه به چاپ رسيد. «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» برايم كتابي خاطره‌انگيز و لبريز از فضاهاي مورد علاقه‌ام است كه اي كاش چيزي از مجموعه حذف نمي‌شد. در «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» سعي كردم -خودآگاه و ناخودآگاه- از هرچه دوست دارم، نام و نشاني بگذارم. در «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» از كساني كه دوست داشته‌ام نام برده‌ام. كتاب به نوزده نفر تقديم شده است! «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك» به‌شدّت نوستالژيك است طوري‌كه -شايد- از لابه‌لاي سطرهاي كتاب گرفته تا پشت جلد براي هركس تداعي كننده‌ي خاطره‌اي خوشايند باشد. براي مخاطب دقيق و حواس‌جمع البتّه بيشتر!
و... كتاب توسط انتشارات گلدسته منتشر شده كه حاوي شصت شعر عاشقانه است.

امّا
بعد از مدّت‌ها شعرنگذاشتن در چاي تلخ،
يك شعر "از شکوفه‌هاي تنت" از كتاب «عاشقانه‌هاي برف به اسم كوچك»:

از ديروز عصر
که به خانه‌ام مهمان بوديد
عطرهاي زيادي به‌جا مانده‌

عطر کاج
عطر اقاقيا
عطر بهارنارنج

نمي‌دانم کدام از توست

گمانم
اقاقيا...

تابستان‌هشتادوشش

عاشقانه‌های برف به اسم كوچك
مجموعه‌‌شعر پژمان‌ الماسی‌نيا
ناشر: انتشارات گلدسته
طرّاح جلد: امير پيروی
چاپ نخست: زمستان 1387
شمارگان: 1000 نسخه
بها: 15000 ريال
ليتوگرافی: آسمان
چاپ: پرديس
صحافی: توحيد
شابك: 5-3-90568-964-978
72 صفحه
60 شعر

علي حسن‌زاده
يادداشتي بر مجموعه‌شعر «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم»،
سروده‌ي پژمان الماسي‌نيا
از مجله‌ي‌‌ ادبي‌ پياده‌رو

«بوي ابديّت‌هاي غبارآلود در نفسم بود...»
فردريش نيچه
از ميان تمام/بازي‌هاي كودكانه‌مان/تنها "يادم تو را فراموش"/را/خوب بلد بودي
زبان
زبان اشعار مجموعه‌شعر «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» شسته-رفته و به دور از پيچيدگي و برجسته‌سازي (در معناي فرماليستي آن) و عمل بيگانه‌سازي يا تأثير فاصله‌گذاري (در معناي برتولت برشتي و نظريات ويكتور شكلوفسكي در باب آشنايي‌زدايي) و آغشته به ايجاز است و يا به‌عبارت ديگر «ساده» است و اين سادگي زباني، من را انداخت به ياد اين سطر از شعر بلند صداي پاي آب سروده‌ي زنده‌ياد سهراب سپهري كه: «ساده باشيم چه در باجه‌ي يك بانك چه در زير درخت» و انگار زبان اشعار اين مجموعه سعي كرده است در نزد مخاطب، ساده پديدار شود و البتّه اين سادگي زباني من را انداخت به‌ياد سادگي زبان اشعار شاعراني چون: احمدرضا احمدي،‌ بيژن جلالي، سيّدعلي صالحي و سهراب سپهري. شايد بد نباشد بنويسم الماسي‌نيا كتابش را به شاعر معاصر: احمدرضا احمدي تقديم كرده است و شعري را به‌ياد ديگر شاعر معاصر: زنده‌ياد بيژن جلالي سروده. الماسي‌نيا توسط اين زبان ساده،‌ فضاهايي واقع‌گرايانه: در ابتداي همان كوچه‌ي بن‌بست / هر لحظه شماره مي‌كنم / احتمال بازآمدن‌ات را... / فراواقع‌گرايانه: تو رفته‌اي... / امّا / گل‌هاي سرخ روسري‌ات / -تازه- / امروز / شكوفه داده‌اند. / و رمانتيستي: تنهايي‌ام را / كه مي‌بينم / ياد تو مي‌افتم... / توليد كرده است.
ساختار
اشعار اين مجموعه به‌لحاظ ساختاري، منسجم هستند زيرا عناصر روايي هر يك از اشعار، سر جاي خود است و ربط عناصر روايي (علّت‌مندي روايت) با هم‌ديگر مشخّص است و به‌سبب همين ربط‌هاست كه شكل‌هاي هر يك از اشعار،‌ منسجم و منطقي جلوه مي‌كند و همين نظم است كه (به گفته‌ي دكتر محمّدرضا شفيعي‌كدكني: «شعر عبارت است از نظم و لاغير») هماهنگي ميان عناصر روايي هر يك از اشعار را سبب شده است تا صداي هر يك از اشعار چون صداي سازي ناكوك، گوش مخاطب را نيازارد و بي‌شك يكي از عناصر مهمّ زباني در شعر «موسيقي»‌ است و به‌گفته‌ي رنه ولك: «تأثير كلّي شعر،‌ مبتني بر آهنگ آن است يعني اركستريشن (orchestration) و خلاصه اين كه پيام شعري،‌ همان اركستريشن است.»
مضامين
«عشق»: تابستان‌ها / تن‌هامان / خيلي دور... / قلب‌هامان / خيلي نزديك / «مرگ»: برف مي‌بارد / و / انتظار تو را / دفن مي‌كند... / «ميل به ابديّت»:‌ به خواب مي‌روم / -براي زنده ماندنم- / نياز دارم / به تو / و خاصّه «تنهايي»:‌ (يا فردگرايي كه يك مبناي مهمّ مدرنيته است. مبنايي كه از روزگار رنسانس به‌بعد همواره درباره‌ي اهمّيت فلسفي‌اش بحث شد و سرانجام اقتصاد سياسي كلاسيك،‌ اعتبارش را قطعي كرد. تنهايي، مهم‌ترين دستاورد اخلاقي فردگرايي است امّا چون خود فردگرايي دو نسبت متفاوت با روزگار مدرن دارد هم مي‌تواند «بيماري زندگي جديد» محسوب شود و هم مي‌تواند «بنيان اصلي و نهايي فرهنگي اصيل» به‌حساب آيد. نيچه گفته است: «تنهايي،‌ بهر كسي گريز يك بيمار است و بهر كس ديگر، گريز از برابر بيماران.»): تنهايي‌ام را / كه مي‌بينم / ياد تو مي‌افتم... / مضامين اصلي اشعار اين مجموعه‌اند كه مضاميني ازلي و ابدي‌اند و به‌همين سبب است كه كليشه نمي‌شوند و دغدغه‌ي انسان‌هاي همه‌ي اعصار قرار مي‌گيرند و نكته‌ي ديگر اين است كه چنين مضاميني در آثار هنري توليدشده در شرق،‌ وجود چشم‌گيرتري دارند. براي نمونه توجّه كنيد به شعري از شاعر معاصر ژاپني ماسا-اوكا شيكي،‌ ترجمه‌ي علي عبدالهي: پيچك‌ها / براي پيچك‌ها / مي‌بايد تكيه‌گاهي فراهم آورم / مي‌انديشم امّا؛ / آيا پاييز را خواهم ديد؟ / سطر آخر اين شعر، تصوير مركزي اين شعر است كه مضمون «مرگ» را در خود نهفته دارد. مخاطب در خوانش اشعار اين مجموعه،‌ با جهان‌بيني شرقي الماسي‌نيا مواجه مي‌شود و به‌همين سبب است كه به‌ياد آثار هنري توليدشده در شرق مي‌افتد. وجود اين مضامين در اشعار اين مجموعه سبب شده است تا اين اشعار،‌ اشعاري تاريخ‌مصرف‌دار نباشند و يا به‌عبارت ديگر، شاعر زيركانه از گزينش مضامين سياسي و تاريخي پرهيز كرده است تا اشعارش وصل نشود به دوره‌اي خاص در تاريخ سرزمينش و محصور شود در همان دوره و در زمان‌هاي ديگر، خوانش نداشته باشد؛‌ رفتاري كه سهراب سپهري در زمان حياتش با مقوله‌ي هنر، خاصّه با اشعارش در پيش گرفت و به‌همين سبب مورد ملامت خيل عظيمي از هنرمندان آن دوره قرار گرفت و همين‌طور هم بيژن جلالي و احمدرضا احمدي و به‌همين سبب است كه اشعار اين شاعران از زمانه‌ي خويش فراروي كرده است و امروزه خوانش دارند و شايد هم اشعار مجموعه‌شعر «ديگر هم‌بازي‌ات نمي‌شوم» توسط اين بي‌زماني و بي‌مكاني (البتّه اين سخن به معناي نفي زمان و مكان از سوي اشعار اين مجموعه‌شعر نيست بلكه به اين معناست كه وقايع هر يك از اين اشعار ممكن است در هر زماني و در هر مكاني رخ بدهد) از مرزهاي زماني و مكاني زمانه‌ي خويش عبور كنند و در زمانه‌اي ديگر، خوانش داشته باشند. به‌همين سبب است كه اشعار اين مجموعه، هر گونه نقد سياسي و اجتماعي خاصّه نقد ماركسيستي را برنمي‌تابند. انگار بوي ابديّت‌هاي غبارآلود در نفس اشعار اين مجموعه است.

 نشانی صفحه‌ی اصلی:
http://piadero.ir/EdameMatlab/up4/A.Hasanzadeh03.htm

نخستین مجموعه‌ از شعرهای
پژمان‌الماسی‌نیا به‌چاپ رسید:

دیگر هم‌بازی‌ات نمی‌شوم
شعرهای پژمان‌ الماسی‌نيا
انتشارات گلدسته
طرّاح جلد: امير پيروی
چاپ نخست: پاییز 1386
شمارگان: 1000 نسخه
بها: 9500 ريال
چاپ: رضوی
شابك: 3-8-90568-964-978
60 صفحه
56 شعر